آشتیان؛ مهد دانش است/ گذری به شهر باستانی و کتیبه های سنگی
آشتیان - خبرگزاری مهر: آشتیان یکی از شهرهای استان مرکزی و از شهرهای تاریخی ایران است، نام این شهر که در واقع تغییر یافته آتشدان است در زمان زرتشتیان و ایران باستان نامگذاری شده و یکی از اضلاع نخبه پروری در استان مرکزی است.
به گزارش خبرنگار مهر، مولف کتاب مختصرالبلدان آشتیان را ابرشتیجان نوشته و نقل کرده اند که براثر زلزله ابرشتیجان کاملا تخریب و بعد از آن آبادی مجددی بنا شده است و نام آن را به آشتیجان تغییر داده اند و چون مردم حرف (ج) را درگویش محلی به صورت خیلی خفیف به کار می بردند با گذشت زمان این محل به نام آشتیان مشهور شده است.
آشتیانی ها خوش ذوق و قریحه هستند
تاریخ در مورد آشتیان می گوید: آشتیان و تفرش دو ناحیه کوهستانی در شمال و شمال غربی فراهان واقع شده است به طوری که اوضاع طبیعی آنها ایجاب می کند تا از عوارض کویر میقان اراک مصون و محفوظ بمانند و از مزایای نواحی کوهستانی بهره مند شوند.
مردم آشتیان به لطافت طبع، بلندی قریحه و ذوق فطری معروف و در صنایع ظریفه استعداد خاصی از خود بروز می دهند و از طفولیت میل وافری به نوشتن خط فارسی دارند و به این دلیل اشخاص بد خط و بی سواد به ندرت بین آنها پیدا می شود.
بزرگان آشتیان؛ از میرزا حسن تا دکتر کاظمی رئیس پژوهشکده رویان
در ادعای علم و دانش پروری آشتیانی ها همین بس که در یک سده اخیر دهها عالم و دانشمند تحویل کشور کردند از میراز حسن اشتیانی گرفته تا دکتر کاظمی رئیس پژوهشکده رویان.
آیت الله حاج میرزا حسن آشتیانی، آیت الله حاج شیخ مرتضی آشتیانی، میرزاکوچک آشتیانی، حاج میرزا مهدی آشتیانی، میرزا فضل الله آشتیانی، میرزا محمود آشتیانی، استاد اسماعیل آشتیانی، آیت الله حاج شیخ مصطفی آشتیانی، آیت الله حاج میرزا احمد آشتیانی، میرزامحمد حسین آشتیانی، دکترجواد آشتیانی، میرزا علی خان آشتیانی، استاد عباس اقبال آشتیانی، عبدرالرحیم آشتیانی، میرزا عبدالعظیم قریب گرکانی، دکتر محمد قریب گرکانی، دکتر عبدالکریم قریب گرکانی پدرعلم زمین شناسی، میرزا ابوالقاسم آشتیانی، استاد سید جلال الدین آشتیانی، پروین اعتصامی، دکتر سعید کاظمی و صدها شاعر وکیل، دانشمند، عالم، کاتب و خوشنویس دیگر.
جاذبه های آشتیان
شهرستان آشتیان سرشار از مکان های دیدنی برای بازدید گردشگران است که از آن جمله می توان به کتیبه های سنگی، آسیاب قدیمی، بازار تاریخی، مسجد قدیمی، موزه مردم شناسی، آب انبارهای قدیمی، امامزاده فاطمه صغری (سیاوشان) و دهها اثر دیگر اشاره کرد که با حضور در آشتیان می توان آنها را دید.
کتیبه های سنگی آشتیان
کتیبه های سنگی این شهر مربوط به سده هفتم هجری است و در چند مکان آشتیان این کتیبه ها یافت می شود.
مسجد جامع، تکیه صادق بیک، تکیه و مسجد بازار، بازار آشتیان، تکیه بازار، تکیه میرزا باقر، مسجد میرزا محمدشریف، آب انبارهای محنت آباد (سرورآباد)، لاقه، میرزا رضا، نرگسک، نایب و نظاره در شهر آشتیان دارای کتیبه های سنگی است.
دلیل تعبیه این کتیبه ها که معمولاً بر سردر ورودی بنا نصب می شده است آن بوده که واقفان اثر خود را به ثبت برسانند؛ از این رو کتیبه حاوی شعر، شرح عمومی مکان، نام واقف و نام پادشاه عصر خود است.
این اطلاعات یا در قالب شعر بیان می شد یا به صورت نثر تاریخ ساخت بنا نیز در این کتیبه ها به صورت رمزی و با حروف ابجد تنظیم شده است، از این رو کتیبه های موجود به عنوان سند تاریخی به شمار می روند.
قدیمی ترین سند سنگی مربوط به 1243
قدیمی ترین این اسناد سنگی در آب انبار نرگسک یافت شده که مربوط به سال 1243 قمری است و جدیدترین آن مربوط به سال 1347 شمسی است که مربوط به کتیبه سنگی تکیه صادق بیک است.
متأسفانه در سال 1358 شمسی به علت تعریض خیابان محله مازری و لاقه، چندین اثر مهم و تاریخی وقفی نابود شده که مهم ترین این آثار تخریب شده تکیه و آب انبار میرزاباقر، آب انبار ملکا و آب انبار نرگسک هستند.
به دنبال تخریب این اماکن، کتیبه های سنگی این بناها هم نابود شده همچنین تعدادی از این اسناد در این مدت مفقود شده و تنها دو مورد آن به موزه آشتیان انتقال یافته است.
نکته قابل توجه در مورد این تاریخ کتیبه های سنگی وقفی بودن تمام آنها است و همگی این سنگ نوشته ها دلالت بر ساخت بناهای عام المنفعه توسط خیرین دارد که این امر نشان از توجه زیاد مردم در دوران گذشته به بهبود وضعیت معاش دیگر همشهریان خود دارد.
آسیاب جفتی شهرستان آشتیان
یکی دیگر از جاذبه های گردشگری آشتیان، که در حوالی این شهر است آسیاب جفتی است که مکانی با صفا و مناسب برای گذراندن اوقات فراغت به خصوص در فصول زیبای بهار وتابستان است.
تاریخ ساخت این بنای تاریخی به دوره قاجاریه برمی گردد و شامل دو آسیاب در کنار هم با فاصله کمی ساخته شده است و دست نخورده مانده است.
این آسیاب ها توسط آب کار می کرده اند هر آسیاب به صورت مجزا دارای مخزنی بوده که توسط جویبار آب پر می شده و از سوراخ بسیار کوچکی که در زیر مخزن بوده است آب به شدت و قدرت زیاد خارج می شده و سنگ آسیاب را به گردش در می آورده است.
موزه مردم شناسی آشتیان
موزه مردم شناسی آشتیان یکی از مکانهای دیدنی تاریخی و فرهنگی استان مرکزی به شمار می رود.
بنای موزه مربوط به دوره قاجار با800 متر مربع وسعت در سه طبقه شامل اتاقهای متعدد تو درتو، شاه نشین، آب انبار، مطبخ و فضاهای جانبی احداث شده است.
در این موزه 150 قلم اشیا تاریخی شامل اشیا تاریخی شامل ظروف سفالی، لوازم آهنگری، ظروف آشپزخانه، گلیم دست بافت و رودوزیهای سنتی منطقه مانند گیوه و سفره های نقش دار و تعدادی از اشیاء تاریخی کشف شده در شهرستان مانند ظروف سفالی متعلق به دوره های قبل از میلاد و دوره اموی نگهداری می شود.
برای مرمت بخش تحتاتی این بنای تاریخی و تبدیل آن به نمایشگاه عکس مکانهای تاریخی شهرستان آشتیان و معرفی شخصیتهای سیاسی، مذهبی و ادبی منطقه 44 میلیون ریال هزینه شده است.
موزه مردم شناسی آشتیان در جوار بازار قدیمی شهر و منزل تاریخی معتمدالایاله قرار دارد.
روستای تاریخی گرکان با خانه ای که میزبان سه پدر علم ایران بوده است
از میان روستاهای استان مرکزی، روستای گرکان از ویژگی های خاصی برخوردار است. این روستا نه تنها زادگاه بزرگان علم در کشور بوده سات بلکه خانه ای در آن قرار دارد که پدر سه علم ایران در آن زندگی کرده اند.
خانه عبدالعظیم گرکانی پدر ادبیات فارسی ایران، علاوه بر وی، پدر علم زمین شناسی و پدر طب کودکان ایران نیز که از قریب ها بودند روزگاری در آن خانه زیسته اند.
مسجد جامع گرکان، آب انبار مستشارالملک، تکیه قدیمی و محل تعزیه و شبیه خوانی و برج و منزل عبدالعظیم قریب خانه دکتر عبدالعظیم قریب و دانشسرای گرکان از دیدنی های این روستاست.
مختصات خانه قریب ها
تاریخ در مورد این خانه می گوید: خانه، بنای قاجاری مربوط به خاندان بزرگ قریب است که در عرصه علم، فرهنگ و ادب ایران زمین سهم به سزایی دارند از جمله میتوان به دکتر محمد قریب بنیانگذار طب کودکان در ایران، دکتر عبدالعظیم قریب استاد زبان و ادبیات فارسی و پروفسور عبدالکریم قریب پدر علم زمینشناسی ایران و بنیانگذار دانشگاه اراک اشاره کرد.
منزل خاندان قریب در زمینی به مساحت 715 متر مربع قرار دارد ورودی اصلی منزل ـ در جنوب غربی بنا ـ دارای در چوبی است.
ضلع شرقی دارای دو اتاق است و قبلاً به عنوان خبازخانه از آن استفاده میشد. بنای اصلی در ضلع شمالی قرار دارد و دارای دو طبقه با زیرزمین است.
راه ورود به زیرزمین از داخل حیاط مرکزی است، دو راه پله قرینه در طرفین راه پله زیرزمین به طبقه همکف راه مییابند. ورودی در کنار تالار اصلی قرار دارد و ورودی سمت شمال غربی در طبقه همکف امتداد پیدا کرده و در انتها به پلکان مارپیچ طبقه اول منتهی میشود.
در این طبقه تزیینات قاببندی گچی، قطاربندی و گچبری دیده میشود. مشابه این تزئینات در طبقه فوقانی برج به چشم میخورد.
این خانه در فهرست آثار ملی به شماره 2551 در تاریخ سال 78 ثبت شده است.
آشتیان در 67 کیلومتری شمال شهرستان اراک واقع شده، از شمال وغرب به شهرستانهای تفرش و فراهان و از شرق به استان قم و ازجنوب به اراک محدود می شود و مساحت کل شهرستان 1411 کیلومتر مربع و یکی از مرتفع ترین شهر های کشور است.
....
گزارش: شکوفه راستین
http://multimedia.mehrnews.com/larg1...MG11264453.JPG منبع خبرگزاري مهر
