-
با زمين شناسي چه کنيم؟
يکي از درسهايي که در زير گروه آزمايشي علوم تجربي قرار داشته و معمولاً به دليل سختي و ضريب کمي که دارد مورد توجه و مطالعه داوطلبان قرار نميگيرد، درس زمين شناسي است. درس زمين شناسي، يکي از دروس پايه در رشته تحصيلي علوم تجربي است که در پايه سوم و دوره پيش دانشگاهي تدريس ميشود. اين درس در بعضي از رشتهها مانند: داروسازي، زمينشناسي و شيمي داراي ضريب است و براي بقيه رشتهها داراي ضريب صفر است. به همين دليل، اکثر دانش آموزان از مطالعه درس زمين شناسي و پاسخ دادن به سؤالات آن صرفنظر ميکنند؛ اما بايد توجه داشته باشيد که کسب يک نمره متوسط يا بالا در اين درس، تاثير زيادي در رتبه کشوري شما مي گذارد و قبول شدن در رشته هايي که به صورت کشوري در آنها گزينش صورت ميگيرد، متاثر از اين رتبه خواهد بود؛ علاوه بر اين، اگر برخي از شما داوطلبان عزيز، علاقهمند به پذيرفتهشدن در يکي از رشته هاي داروسازي، شيمي يا زمين شناسي باشيد، حتماً بايد اين درس را مطالعه و نمره خوبي در آن کسب کنيد. شما ميتوانيد با گنجانيدن مطالعه زمينشناسي در برنامه درسي خود، حتي در سه يا دو ماه قبل از آزمون سراسري و پاسخ دادن به پرسشهاي اين درس، رتبه کشوري بهتري کسب کنيد.
همان گونه که در بالا اشاره شد، درس زمين شناسي در کنکور، مورد توجه تعداد بسيار معدودي از داوطلبان قرار ميگيرد و تعداد بسيار کمي از آنها به مطالعه اين درس براي کنکور ميپردازند. براي اين موضوع دلايل مختلفي وجود دارد که از اهم آنها ميتوان به دلايل زير نيز اشاره کرد:
1- بر خلاف ساير دروس پايه، دانشآموز رشته علوم تجربي در پايه سوم با علم زمينشناسي در قالب يک کتاب و علم پايه آشنا ميشود.
2- کتاب زمينشناسي، مفاهيم گستردهاي را شامل ميشود که براي يادگيري آن در برنامه دانشآموز، فقط دو ساعت در هفته وقت اختصاص داده شده است. همين موضوع باعث ميشود که دانش آموز، بسياري از مطالب زمينشناسي را بخوبي ياد نگيرد و بعدها نيز به دليل سختي مباحث آن، از مطالعه اين درس صرفنظر کند.
3- از ديدگاه بسياري از دانشآموزان، درس زمين شناسي، درسي خشک محسوب ميگردد که فقط سعي دارد اطلاعات بسيار زيادي را به صورت فشرده به دانشآموزان انتقال دهد.
4- در بسياري از موارد، وقت کافي براي مطالعه اين درس در طول هفته و در روزهاي امتحانات براي دانشآموزان وجود ندارد و همين موضوع باعث ميشود تا آنان که از قبل، معلومات زيادي در اين درس ندارند، از مطالعه آن براي کنکور نيز صرف نظر کنند.
5- در دوره پيش دانشگاهي، مهمترين علت افت تحصيلي در درس زمين شناسي، که حتي با کنار گذاشتن اين درس همراه است، باور دانشآموزان به اين امر است که درس زمين شناسي در کسب رتبه مطلوب کنکور، بيتاثير است؛ بنابراين، از مطالعه و وقت گذاشتن براي آن صرف نظر ميکنند.
حالا که به دلايل اصلي مطالعه نشدن اين درس توسط داوطلبان اشاره کرديم، بهتر است که درباره نحوه مطالعه و خواندن اين درس براي کنکور نيز به مطالبي اشاره کنيم؛ تا اگر مايل بوديد، مطالعه اين درس را نيز در برنامه هفتگي خود بگنجانيد. علاوه بر اينکه اين درس براي قبولي در برخي از رشتهها مؤثر است، بر رتبه کشوري شما نيز تاثير ميگذارد؛ در حالي که جواب دادن به سؤالات زمينشناسي نياز به تکنيک زيادي ندارد و شما براحتي و بدون صرف وقت چندان زيادي، ميتوانيد از رمزگذاري و تصوير سازي براي يادگيري اين درس کمک بگيريد.
براي مطالعه و يادگيري بهتر درس زمين شناسي، ابتدا مطالب را به صورت اجمالي و گذرا (پاراگراف اول و آخر، تيترها، شکلها و ...) بخوانيد تا ايده کلي آن را به دست آوريد. اين موضوع به شما کمک ميکند تا درک کنيد که به دنبال چه هستيد و چه چيزي از يادگيري اين درس درنظر داريد؛ سپس چند دقيقه، پيرامون ايدهاي که از مطلب گرفتهايد، تفکر کنيد؛ اينکه درباره آن چه اطلاعاتي از قبل داريد، کاربرد و ارتباط آن با مسايل روزمره چيست و ... ( سؤال طرح کنيد و خودتان جواب دهيد). اين مساله باعث ميشود تا يادگيري آسانتر و راحتتري داشته باشيد.
بعد از انجام اين کار، مطلب را به صورت دقيق بخوانيد و زير نکات مهم و کليدي آن مطلب را خط بکشيد. به خاطر داشته باشيد که براي يادگيري اين درس، نياز به آناليز اشکال زمين شناسي، شناسايي عناصر تشکيل دهنده لايه ها، مواد مذاب، شناسايي انواع گسل و شناسايي انواع امواج زلزله داريد. يکي از مهمترين کارها در مطالعه اين درس، خلاصه نويسي است. براي انجام اين کار مي توانيد چند کار انجام دهيد. يکي از اين موارد آن است که نکات مهم را در گوشه کتاب حاشيه نويسي کنيد يا خلاصهها را به صورت فصل به فصل يا درس به درس در دفتر مربوط به اين درس بگنجانيد؛ اما بهترين روش براي خلاصه برداري، نوشتن مطالب مهم به صورت نمودار درختي، شبکهاي، جدولها، شکلها و ... است؛ يعني مطالبي را که ياد گرفتهايد، به شکلي که ذهنتان آن را خلق ميکند، بازنويسي کنيد. اين موضوع باعث ميشود تا در مطالعه بعدي بتوانيد در مدت زمان کمتر، مطالب بيشتري را ياد بگيريد و اين مطالب بيشتر در ذهنتان بماند. به اين مساله حتماً توجه داشته باشيد که خلاصه نويسي در اين درس، يکي از مهمترين کارهايي است که بايد انجام دهيد؛ زيرا شما ميبايست با درک درست، مطالب مهم تر را از درس بيرون بکشيد؛ نه اينکه در هر بار مطالعه، همه درس را دوباره بخوانيد و وقت زيادي را صرف اين کار نماييد.
بهترين شيوه مرور مطالب، به اين طريق است که پس از مطالعه عميق مطالب، ده دقيقه به ذهن خود استراحت داده و سپس مطالب خوانده شده را مرور کنيد. بيست و چهار ساعت بعد نيز ميبايست مطالب را دوباره مرور کرده و يک هفته بعد نيز اين کار را تکرار کنيد. مرور مطالب بهتر است از روي خلاصههايي که تهيه کردهايد صورت بگيرد؛ سپس در روزهاي بعد از عيد هم حتماً در زمان مرور کل دروس، مرور اين درس را هم در برنامه خود بگنجانيد.
شما داوطلبان عزيز بايد توجه داشته باشيد که از زماني که در برنامه درسي خود مرور کردن را ميگنجانيد، حتماً از اين خلاصهها نيز استفاده کنيد. نکته ديگر درباره يادگيري بهتر اين درس آن است که ميتوانيد از جعبه «لايتنر» براي يادگيري بهتر مطالب درس هم استفاده کنيد. از آنجا که مطالب درس زمينشناسي، ريز و متنوع است، اين جعبه به شما کمک بسيار زيادي خواهد کرد. حتي اگر بتوانيد وقت بگذاريد و بعضي از مطالب اين درس را هم در جعبه «لايتنر» مرور کنيد، اين کار به شما کمک بسيار زيادي خواهد کرد تا يادگيري بهتر و ماندگارتري داشته باشيد.
يکي ديگر از کارهايي که بايد در مطالعه درس زمين شناسي حتماً آن را انجام دهيد، تست زني است. تست زني در زمين شناسي نيز مانند ساير دروس، چند مرحله دارد. پيشنهاد ميشود که ابتدا پس از مطالعه اوليه و به فاصله يک روز از مرور پايان هفته اين درس، تستهاي مبحثي را که مطالعه کردهايد، پاسخ دهيد. پس از آن و در زمان مرورهاي جامع پس از عيد نيز به انجام تستزني ترکيبي در اين درس مبادرت کنيد و سپس در هفتههاي نزديک به کنکور، حتماً تستزني سرعتي داشته باشيد. از آنجايي که تست زني سرعتي، شامل پاسخگويي به سؤالات دروس مختلف است، سعي کنيد در مدت زماني که خودتان براي پاسخگويي به اين درس در نظر گرفتهايد و در زماني که به پاسخگويي به درسهاي ديگر، بخصوص درسهايي که بخوبي آنها را مطالعه کرده و ميتوانيد براحتي به آنها پاسخ دهيد، لطمه نميزند، به تستهاي اين درس پاسخ دهيد. پس از چند بار تستزني، حتماً متوجه خواهيد شد که چه درسي را در چه زماني ميتوانيد پاسخ بگوييد؛ به اين ترتيب، در جلسه امتحان و با توجه به تجربهاي که به دست آوردهايد، ميتوانيد پاسخگويي بهتري داشته باشيد. در اين درس، بررسي تستهاي سالهاي قبل آزمون سراسري و دانشگاه آزاد، بسيار مهم است؛ زيرا تقريباً نيمي از پرسشها در اين درس، در سالهاي قبل (به صورت پرسشهاي مشابه) به گونهاي آمده و تکراري است؛ پس فراموش نکنيد که براي يادگيري و نتيجهگيري بهتر، حتماً تستهاي سالهاي قبل کنکور را به دقت مطالعه نماييد.
براي مطالعه درس زمين شناسي، حتماً به مطالب زير توجه کنيد:
1- درس زمين شناسي، در مقايسه با برخي ديگر از دروس رشته علوم تجربي، مانند زيست شناسي و شيمي، از اهميت کمتري برخوردار است؛ پس زماني مطالعه اين درس را در برنامه خود بگنجانيد که حتماً وقت کافي را براي مطالعه دروس مهمتر درنظر گرفته باشيد.
2- کتاب درسي را يک بار به صورت روزنامهوار بخوانيد و قسمتهايي را که مهمتر است علامت بزنيد و از آنها نکتهبرداري کنيد.
3- مطالب کتاب را به صورت گام به گام خوانده و تا مطلب قبلي را فرا نگرفتهايد، مطلب جديد را شروع نکنيد.
4- در بعضي از قسمت ها براي خودتان شکل ترسيم کنيد و از روي شکل براي خودتان توضيح دهيد.
5- براي يادگيري بهتر و ماندگارتر اين درس، سري به اينترنت بزنيد و شکل سنگ ها و ... را ببينيد. انجام اين کار باعث مي شود تا حافظه تصويري شما هم به کمک يادگيريتان آمده و مطالب، بيشتر و راحتتر در ذهنتان بماند.
6- براي يادگيري بهتر، از اشکال و نقشه ها در اين درس کمک بگيريد.
7- اگر وقت داريد، براي اينکه هميشه مطالب را به ياد داشته باشيد، از مطالب کتاب، روزنامه ديواري يا ماکت مربوط به آن را درست کنيد (بخصوص ماکت آتشفشانها را بسازيد) يا از ماکتهايي که قبلاً دوستان يا همکلاسيهايتان درست کردهاند، استفاده کنيد.
8- خلاصه برداري هاي خود را به صورت هفتگي مرور کنيد.
در ارتباط با فصلهايي مانند آب در خشکي که درمورد آشنايي با تاريخچه زمين است، بهتر است که با اطلاعاتي در مورد نحوه شکل گيري زمين از يک خشکي بزرگ و تقسيم آن به دو خشکي آشنا شده و سپس در مورد ساکنان اوليه زمين، از تک سلولي ها گرفته تا پيشرفته ترين نوع جانداران، يعني پستانداران، اطلاعاتي را به دست آوريد.
منبع : هفته نامه پیک سنجش
